صدر الدين قونوى بشمار مىآيند . اگر چه اصفهان قبل از سلاطين صفويّه مركز علم و دانش بوده و در قرون اوليه اسلام نيز مركزيّت داشته و شيخ اشراق از تلاميذ حوزهء علمى اصفهانست ، ولى بعد از انتقال پايتخت امپراطورى عظيم تشيّع باصفهان ، اين شهر بزرگ مركز علوم اسلامى گرديد نگارنده بعد از تفحّص زياد معلوم نمودم كه عرفان و تصوّف در حوزهء اصفهان تدريس مىشده است و اساتيد عرفان در تصوف نظرى ، پيرو ابن عربى بوده‌اند در زمان شاه عباس و جانشينان او ، بواسطهء عشق و علاقهء آنان به تصوّف ، تدريس كتب فلسفى و عرفان با اشكالات مواجه نمىشده است . در اواخر شاه سليمان و دوران شاه سلطان حسين و ظهور موجى عظيم ناشى از افكار اخباريون عرصه را بر اهل حكمت و عرفان تنگ نمود . در همين عصر اعلام از محققان در فقه و اصول و افراد جامع بين علوم عقليه و نقليه ديده مىشود ، مثل فقيه اعظم فاضل هندى فرزند تاج الدين حسن اصفهانى كه در سن هيجده سالگى بر شفا حواشى نوشته و آن را تلخيص كرده و در رشته منقول و معقول تدريس مىنموده است و كشف اللثام كه يكى از كتب عاليه در فقه است و فقها « 10 » از مؤلف عظيم اين كتاب به كاشف اللثام تعبير نموده‌اند و روز فتح اصفهان بدست اوباش افاغنه دار فانى را وداع گفت و حقير در تخت فولاد مقبره او را زيارت كرده‌ام . جمعى دور شاه سلطان حسين « 11 » را گرفتند و در مدرسهء چهار باغ براى او حجره‌اى

--> ( 10 ) - خدا رحمت كند مرحوم عالم نامدار شيخ مجدّد عظيم ، آقا باقر بهبهانى را كه بساط اخبارىگرى را از ناحيهء عظمت علمى و مقام زهد و شخصيّت بارز منحصر در خود ، از اعتاب مقدّسه برچيد و پنبهء آنها را زد و افكار مسموم آنان كه از امراض ساريه در نفوس معوج مبتلا به اوهام و خرافات ناشى بود به گور عدم سپرد . ( 11 ) - شاه سليمان صفوى به متنفذين و زمامداران زمان گوشزد كرده بود كه اگر مىخواهيد حدود و ثغور مملكت حفظ شود فلان فرزندم را به سلطنت انتخاب نمائيد و اگر مىخواهيد وضع مملكت به طرف بدبختى و فلاكت كشيده شود سلطان حسين را انتخاب كنيد . صاحبان نفوذ براى رسيدن بآمال و آرزوى خود ، منافع خويش را بر منافع خلق ترجيح دادند ، شد آنچه كه نبايد بشود . خود سلطان هم بمصائب رقت‌انگيز مبتلا شد ، جلادان جلوى چشمانش فرزندان معصوم او را بقتل رساندند و خود او نيز به وضع فجيعى كشته شد . مرحوم حكيم نامى و عالم جامع در علوم عقليه و نقليه ملا نعيماى طالقانى در مقدمهء اصل الاصول ، به وضع دلخراش مردم و يكى از تلاميذ اردستانى در مقدمهء حكمت صادقيه ، دلخراش‌تر اوضاع اصفهان